Invoeren van de CO2-taks: wat is wijsheid?

De CO2-uitstoot daalt in Nederland niet snel genoeg en daarom lijkt een CO2-belasting onvermijdelijk. Maar wat is nu verstandig beleid?

Nieuwsgierig naar hoe anderen erover denken, schoof ik op 2 april aan bij deze bijeenkomst in Pakhuis de Zwijger. Onder andere de directeur van Tata Steel, economen van de Triodos Bank en een onderzoeker van het Planbureau voor de Leefomgeving voerden daar een pittige discussie.

Vlaktaks of niet?

De strekking was al snel duidelijk. De economen zijn voor een zo simpel mogelijk systeem: elke ton CO2 hetzelfde belasten en de industrie waar nodig ondersteunen met subsidies om het transitieproces te bekostigen en ‘weglek’ naar het buitenland te voorkomen. Tata Steel stelde echter dat dit in hun situatie onmogelijk is: alle winst (en meer) zou opgaan aan CO2-belasting. Overigens zei Tata wel een enorme ambitie te hebben om hun CO2-uitstoot te verlagen (zonder dat duidelijk werd hoeveel procent dit betreft t.o.v. de huidige situatie).

Grootverbruikers al belast

Tata’s zorgen zijn begrijpelijk. Als de vlaktaks er komt, is het maar de vraag hoeveel hiervan weer terugvloeit in de vorm van subsidies. Bovendien hébben we in Europa al een CO2-belasting voor grootverbruikers: EU ETS. De prijzen van de emissierechten zijn nog te laag om een serieuze prikkel te vormen, maar zullen naar verwachting de komende jaren sterk gaan stijgen.

Dat we meer vaart moeten maken met CO2-reductie, staat vast. En geld kan daarbij een belangrijke prikkel zijn. Maar hoe hoog moet de CO2-taks worden om echt een versnelling af te dwingen, zónder dat onze energie-intensieve industrie naar het buitenland verdwijnt? Zie hier het dilemma.

Een goed compromis: het prestatiecontract

Een alternatief dat in Pakhuis de Zwijger niet aan bod kwam, maar mijns inziens een goede aanvulling zou zijn op EU ETS, is een prestatiecontract op bedrijfsniveau. Spreek (werkend van groot naar klein) een duidelijk CO2-reductiedoel af met bedrijven, gebaseerd op een goede nulmeting. Laat ze geen lijstjes afvinken met erkende maatregelen of eens in de 4 jaar een energie-audit voor de EED doen, maar echt kijken wat ze kunnen bereiken. En reken ze daarop af, met een boete op overschrijdingen. Neem hierbij enige bandbreedte in acht, zoals een periode van vier jaar, en controleer jaarlijks de stand van zaken.

Sterker, niet zwakker

Zo’n prestatiecontract zou meer recht doen aan de inspanningen die veel bedrijven nu al leveren om hun CO2-uitstoot te reduceren. En voorkomt dat belastingheffing ertoe leidt dat bedrijven minder geld overhouden voor energiebesparende investeringen. Het prestatiecontract stimuleert ondernemers om hun geld direct te investeren in slimmere bedrijfsprocessen en concrete CO2-reducties. Op die manier worden Nederlandse bedrijven niet minder concurrerend, zoals tegenstanders van de CO2-vlaktaks vrezen, maar stérker. En dat is in het belang van ons allemaal.

Wat vindt u: goed idee, of niet?

Discussieer mee op onze LinkedIn-pagina

Leo Smit

Door Leo Smit

Vragen of verder praten?
Neem contact op